Karar verme neden bir mühendislik konusudur?
İyi kararlar çoğunlukla sezgiye ya da deneyime bırakılır; ancak sezgi, hangi durumda güvenilir hangi durumda yanıltıcı olduğunu bilmeden kullanıldığında risklidir. Karar verme mühendisliği, kararı bir süreç olarak ele alır: girdileri tanımlar, seçenekleri sistematik biçimde üretir, kriterleri açık hale getirir ve sonuçları izleyerek öğrenir. Amaç, kararları yavaşlatmak değil; önemli kararlarda kaliteyi, tekrarlayan kararlarda hızı artırmaktır.
Program bileşenleri
- Karar envanteri: Sık verdiğiniz kararları sınıflandırma: geri döndürülebilir ya da döndürülemez, sık ya da nadir, yüksek ya da düşük etkili.
- Kriter belirleme: Her karar türü için hangi ölçütlerin önemli olduğunu önceden yazmak.
- Yanlılık farkındalığı: Doğrulama, çıpalama ve kayıptan kaçınma gibi yaygın düşünme yanlılıklarını tanımak.
- Karar günlüğü: Varsayımları ve beklentileri kaydedip sonuçlarla karşılaştırmak.
- Karar yorgunluğu yönetimi: Kural, rutin ve devretme yoluyla zihinsel yükü azaltmak.
Çalışma seansı nasıl geçer?
Seanslar, danışanın gerçek bir kararı üzerinden ilerler: iş değiştirme, ortaklık, yatırım, ekip kurma ya da bir ürün kararı gibi. Karar önce netleştirilir, seçenekler genişletilir ve her seçeneğin varsayımları ortaya konur. Ardından kriterler ağırlıklandırılır ve seçenekler bu kriterlere göre değerlendirilir. Son adımda, kararın olası sonuçları için bir izleme planı yapılır: hangi gösterge ne zaman gözden geçirilecek, hangi koşulda karar revize edilecek?
Bu çalışma kimler için uygun?
Sık ve yüksek riskli karar veren girişimciler, yöneticiler ve bağımsız uzmanlar için uygundur. Ayrıca kararsızlık yaşayan, seçim yapmakta zorlanan ya da alınan kararlardan sonra sürekli kuşku duyanlar da bu çalışmadan fayda görür. Çalışma, danışanın kendi karar tarzını anlamasına ve daha bilinçli bir sistem kurmasına odaklanır.
Konu üzerine karar yorgunluğu nedir ve girişimciler için karar verme rehberi yazılarımızı okuyabilirsiniz. Ana program için Düşünce Mühendisliği Programı sayfamıza bakabilirsiniz.
Süre, seans yapısı ve ödev
Program genellikle altı ila sekiz seans sürer ve her seans doksan dakikadır. Seanslar arasında kısa uygulama görevleri verilir: bir haftalık karar günlüğü tutmak, tekrarlayan bir karar için kural yazmak ya da bir kararın varsayımlarını bir arkadaşınızla tartışmak gibi. Çalışma tamamen çevrimiçi yürütülebilir. Program sonunda kişisel karar el kitabınız, yani hangi karar türünde hangi süreçle ilerleyeceğinizi gösteren kısa bir belge hazırlanmış olur.
Uygulamada gözlenen değişimler
Çalışmaya katılanlar çoğunlukla üç değişimden söz eder. İlki, kararları erteleme süresinin kısalması; çünkü ne zaman karar verileceği önceden belirlenir. İkincisi, kararlardan sonra duyulan tekrar eden kuşkunun azalması; çünkü karar gerekçeli ve yazılıdır. Üçüncüsü, çevreyle karar paylaşımının kalitesinin artması; çünkü kimden hangi konuda görüş alınacağı bellidir.
Program sonunda elde edilen belge
Programın sonunda, kişisel karar el kitabınız yazılı olarak tamamlanır. Bu belge; karar türlerinizi, her tür için izlemeniz gereken adımları, kendi bilişsel yanlılıklarınıza karşı kullanacağınız kontrol sorularını ve karar günlüğü şablonunuzu içerir. Danışmanlık bittikten sonra bu belgeyi kullanmaya devam edebilir ve zamanla güncelleyebilirsiniz.